Remco Veldhuis: ‘Zie het als een komisch-kritische boekrecensie’

“Waarom in godsnaam,” vult hij lachend aan. “Ja. Snap ik. Heel simpel: ik ben 43, heb eigenlijk niet zo heel veel te wensen in mijn leven en ik doe wat ik het allerleukste vind van de hele wereld. Ik kreeg een jaar vrijaf, want we pauzeren even met Veldhuis & Kemper, en ik dacht: nou ga ik de Bijbel eens lezen. Dat boek heeft zo’n enorme invloed op onze maatschappij en ik vind dat ik als cabaretier bijna hoor te weten wat er in staat, een soort basale kennisplicht. Maar na tien pagina’s dacht ik: wat een heftig boek, ik ga hier niet anderhalve maand van mijn leven aan verknallen. Kan dit nou niet leuker?”

“Ik dacht ook meteen: dat moeten meer mensen hebben. Wel de interesse voor het onderwerp maar niet de fut om er doorheen te ploegen. Ik voelde aan dat er een voorstelling in zat. Dat isLang verhaal kort geworden. Onder het motto: ik heb de Bijbel niet gelezen, maar wel de voorstelling gezien. Dan moest het ook in twee uur passen, vond ik.” Remco Veldhuis ging praten met allerlei mensen: kan dat überhaupt? De Bijbel samenvatten door een leek in maximaal twee uur? “Nou, dat kan.” Maar dan is het natuurlijk nog geen voorstelling, eerder een lezing. Veldhuis moest dieper graven naar waarom hij van deze zware materie een lichte voorstelling wilde maken: “Ik kwam er steeds meer achter dat mijn vader een enorm gemankeerde relatie met het geloof had. Als kind wilde ik graag naar de Bijbel In, een winkel in Haarlem. Maar hij trok mij dan mee: ‘Daar hebben wij niks te zoeken.’ Tegelijkertijd konden we op vakantie in Frankrijk geen kerk voorbij rijden of er moest een kaarsje aangestoken worden. Het lezen van de Bijbel is voor mij parallel gaan lopen met de zoektocht naar de haat-liefdeverhouding die mijn vader met het geloof had. Wat natuurlijk weer zijn effect had op zijn relatie met mij. Die verhaallijn is erbij gekomen.”

Veldhuis ontkwam er bij het maken van zijn samenvatting dan ook niet aan om over zichzelf na te denken. “Bij vlagen is het echt te bloederig en ik associeerde de Bijbel met donkere, moeilijke, zware tijden. Maar de emoties en verhalen die er in voorkomen, bleek ik moeiteloos te herkennen. Dus als ik denk dat ik last heb van een Facebook-depressie, dan blijkt dat een emotie te zijn die ze 3000 jaar geleden ook al hadden. Dan zal het wel iets menselijks zijn en ligt het niet aan Facebook…”

“De voorstelling begint als een soort college en ik spreek twee regels af met het publiek, namelijk: alles is waar en god bestaat. Je kunt niet door het Van Gogh Museum lopen en vragen: is dit wel echt gemaakt door Van Gogh? Dus voor de komende twee uur is dit het. Maar ja, ik krijg natuurlijk steeds meer last van die regels, je voelt aan alles dat het grappig ontspoort.”

Veldhuis denkt dat het mogelijk is, de Bijbel samenvatten; welke keuzes heeft hij gemaakt? “Tja, ik ben per definitie incompleet. Je moetLang verhaal kortzien als een komisch-kritische boekrecensie die steeds persoonlijker wordt. De eerste lijn van de voorstelling is de Bijbel, die ik chronologisch doorneem, de tweede lijn is die persoonlijke zoektocht. De keuzes zijn vooral gemaakt op hoe de Bijbel en het lezen van al die fucking flinterdunne vloeipapierpagina’s op mij over kwam. Dat betekent dat ik deels voorbij ga aan de volgens theologen schitterende symbolische verhalen en focus op de verhalen die mij aangrepen zoals De verloren zoon en De overspelige vrouw. Het is een ongeautoriseerde samenvatting van de Bijbel. Het is míjn samenvatting. Ik ben geen expert. Je moet mij maar zien als die jongen uit havo 3 dieKruistocht in spijkerbroekwél gelezen heeft en wiens boekverslag je mag lezen.” Maar wat zegt een boek van zo lang geleden nog over deze tijd? “Daar worstelen veel mensen mee inderdaad. In de voorstelling zeg ik ergens: je moet ernaar kijken als naar een foto van Marco Borsato uit de jaren tachtig. Met van die opgerolde mouwtjes en een glanzend colbert. Je ziet onmiddellijk dat het gedateerd is, maar als je van dichtbij kijkt, zie je meteen: wel mooie stof! Die stof – de verhalen in de Bijbel – heeft nog steeds heel veel waarde vind ik.”

Onlangs werd de Bijbel nog verkozen tot het belangrijkste boek van Nederland. Dat snapt Veldhuis wel: “We leven in een tijd dat religie dagelijks extreem slechte reclame maakt voor zichzelf. Of het nu om de moslim-extremisten in het Midden-Oosten gaat of om de seksschandalen in de katholieke kerk. Maar wat ons mensen fascineert in dit leven – zingeving – wint alleen maar aan populariteit. De kijkcijfers vanThe Passionop tv ontploffen, als de Mattheüs Passie wordt opgevoerd in de Grote Kerk in Naarden staan er megaschermen buiten voor de jonge gezinnen en ook de EO-jongerendagen zijn steevast drukbezocht. De vraag die we hebben, is volgens mij: zijn we groter verbonden met elkaar? We willen wel geloven, maar niet meer zoals het wordt voorgeschreven. Religie is dood, de vraag of er een god of iets is, leeft als nooit tevoren.” Dus deze voorstelling is geschikt voor iedereen wil hij maar zeggen. Lachend: “Kom vooral kijken of dat blondje er iets van begrepen heeft.”